Trên trang bìa số ra mới nhất của tạp chí “Wired” có một bài viết rất đáng chú ý, tiêu đề: Văn hóa “hàng nhái” Trung Quốc trong mắt Jan Chipchase, cựu chiến lược gia lâu năm của Nokia. Một chiều tháng 8 oi bức, Jan Chipchase, chuyên gia công nghệ từng đi khắp nơi trên thế giới đặt chân đến chợ đêm điện tử náo nhiệt của thành phố Thượng Hải, Trung Quốc. Tòa nhà chợ điện tử cao 5 tầng tọa lạc trên con phố sầm uất nhất thành phố này. Đưa mắt ra xung quanh, Chipchase nhìn thấy nào là điện thoại di động, máy tính xách tay, máy nghe nhạc và máy tính bảng với đầy đủ kiểu dáng và màu sắc khác nhau được bày bán khắp mọi nơi.
Từng là chuyên gia nghiên cứu phát triển của hãng điện thoại danh tiếng Nokia, Chipchase đã dành ra suốt mười năm để ghi ghép những ứng dụng công nghệ ở khắp mọi nơi trên thế giới. Ông đến Thượng Hải lần này không phải để tham quan du lịch, mục đích duy nhất là để thỏa mãn tâm nguyện bấy lâu: được tận mắt chứng kiến thế giới của “hàng nhái” trong những lời đồn đại.
“Tôi muốn tìm hiểu những gì tôi chưa biết, và tôi thích nơi này, vì nó có thể khiến tôi thay đổi cách nhìn nhận về thế giới”.
Từ “hàng nhái” vốn được dùng để chỉ những hàng hóa giả mạo mà các nhà doanh nghiệp phương Tây không bao giờ thèm để ý đến. Mặc dù cụm từ này có thể dùng để chỉ chung mọi mặt hàng giả mạo, nhưng gần đây, nó hầu như được dành riêng cho các sản phẩm điện tử, nhất là điện thoại di động. Theo chuyên gia phân tích của The Linley Group, hàng năm có ít nhất 150 triệu chiếc điện thoại di động nhái được bán trên thị trường Trung Quốc và xuất ra nước ngoài. “Ở chợ đêm điện tử, bạn sẽ bắt gặp những gian hàng bày hàng loạt iPhone, hàng loạt điện thoại Android, có chiếc giống quả bóng, có chiếc giống xe đua Ferrari, rất nhiều chiếc được dán mác Blockberry hay Svumsung để che mắt người mua”.
Một số nhìn là biết đồ giả, nhưng một số khác rất khó phân biệt. Chipchase dừng lại ở một quầy hàng, nhấc một chiếc lên và ước lượng, rồi mở máy dùng thử. Di động nhái thường có những chức năng rất mới mà hàng chính hãng không có như: camera, khe cắm thừa, cổng kết nối ở vị trí khác lạ, …Chipchase phát hiện ra một cách để kiểm tra hàng giả, hàng thật: di động nhái thường có 2 SIM 2 sóng vì nó hướng đến đối tượng khách hàng là những người có nhu cầu sử dụng đồng thời nhiều nhà cung cấp dịch vụ mạng để tiết kiệm chi phí gọi điện.
Có thể bạn cho rằng điện thoại nhái không bền vì nó quá rẻ. Nhưng Chipchase lại nhận thấy, mấy năm trước đã xảy ra sự thay đổi đáng chú ý sau: hàng nhái thế hệ mới, ông gọi là “hàng nhái cao cấp”, rất khó phân biệt với hàng chính hãng, và tính năng của những chiếc điện thoại này cũng không kém chút nào.
Công việc tại Nokia đã đưa danh tiếng của Chipchase vang xa. Trong suốt 10 năm, ông miệt mài ghi chép và phân tích phương thức hành vi của khách hàng, nhằm nắm bắt nhu cầu của người tiêu dùng trong tương lai. Theo ông, trước khi cho ra đời một sản phẩm, đầu tiên phải tìm hiểu người tiêu dùng cần thứ gì? Phải biết mọi người sống ra sao mới có thể phán đoán nhu cầu tiêu dùng của họ trong vòng 2 năm, 5 năm hay thậm chí là 10 năm nữa.
Mỗi năm Nokia tung ra thị trường 500 triệu chiếc di động, trong đó, tốc độ tăng trưởng tại các khu vực kinh tế mới nổi luôn đi đầu. Bởi vậy, một trong những công việc của Chipchase là gửi báo cáo định kỳ từ những nơi xa xôi về cho công ty. Mỗi năm, ông có từ 4 đến 6 tháng lênh đênh trên đường công tác, nhọc nhằn hệt như một phóng viên chiến trường.
Ông tự nhận mình là người thích thử nghiệm, nhưng ông khẳng định công việc nay đây mai đó của mình tuyệt đối không phải là những chuyến “du lịch công”. “Động lực thôi thúc tôi lên đường chính là công việc nghiên cứu, những nghiên cứu này sẽ tạo ra giá trị”.
Đầu năm nay, Chipchase đã quyết định rời khỏi Nokia để đảm nhận chức vụ Giám đốc phát triển thị trường tại Thượng Hải của công ty Frog Design (trụ sở đặt tại New York, Mỹ). Frog Design là một công ty tư vấn thiết kế có tầm ảnh hưởng toàn cầu. Lãnh đạo công ty đánh giá Chipchase là một tài năng hiếm có về lĩnh vực nghiên cứu, ông ấy là một trong số ít những người biết cách làm thế nào để nắm bắt được sự thật trong thế giới mà chúng ta đang sống.
Trả lời câu hỏi vì sao ông chọn Trung Quốc là điểm đến tiếp theo của mình, Chipchase cho biết: “Giống như nhiều quốc gia khác, Trung Quốc cũng vấp phải một số vấn đề cần có lời giải, nhưng ở quốc gia này, sẽ mất ít thời gian hơn để có câu trả lời chính xác và hầu như không có khoảng trống để thay đổi đáp án. Đất nước này thay đổi rất nhiều và có những thay đổi theo tôi là độc nhất vô nhị. Và tôi muốn đến đây để tìm hiểu”.
Theo ông, các doanh nghiệp sản xuất hàng nhái của Trung Quốc đã sử dụng kỹ thuật đảo ngược để nghiên cứu thiết bị mới của Apple và Sony, sau đó tiến hành cải tiến nó để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, đồng thời cũng thúc đẩy sáng tạo.
Tại Trung Quốc, quá trình từ “ý tưởng” đến “sản phẩm” được rút ngắn tối đa. Thời gian để một thiết bị điện tử có mặt trên thị trường có thể chỉ mất vài tuần. Nếu tốc độ sáng tạo có thể tác động đến toàn bộ quá trình phát triển công nghệ của cả đất nước, kể cả hàng hóa tiêu dùng và năng lượng sạch, thì điều gì sẽ diễn ra? Chipchase tin rằng, tốc độ và hiệu suất làm việc của các doanh nghiệp sản xuất hàng nhái đã tạo ra môi trường để phổ biến “công nghệ siêu tốc”: hầu như khắp thành phố Thượng Hải, dù là nhà doanh nghiệp, nhà thiết kế hay các kỹ sư công nghệ, ai nấy đều mong muốn trở thành những chuyên gia tầm cỡ thế giới về “công nghệ sáng tạo siêu tốc” .
Một kỹ sư phát triển phần mềm của Trung Quốc cho biết: “Công nghệ thiết kế của Trung Quốc chia thành hai tầng bậc. Tầng thứ nhất là “bắt chước” phương Tây, tầng thứ 2 là vượt qua thành phương Tây. Các sản phẩm hàng nhái cũng chứa đựng rất nhiều sáng tạo, bởi vì đối tượng khách hàng mà sản phẩm này hướng đến chủ yếu là thị trường hẹp (niche market). Còn các thương hiệu lớn thì thiết kế để phục vụ số đông”.
Trước đây, các tập đoàn công nghệ hàng đầu của phương Tây chỉ đối thoại với các công ty sản xuất hàng nhái thông qua luật sư. Nhưng đến nay, mối quan hệ đó đã thay đổi. Thành công của các sản phẩm di động nhái chứng minh sự tồn tại của nhu cầu sử dụng điện thoại nhiều SIM nhiều sóng. Và ngay lập tức, Nokia tung ra thị trường 2 mẫu di động 2 SIM 2 sóng C1 và C2. Động thái này của Nokia phù hợp với những quan sát của Chipchase: các nhà sản xuất đã học tập lẫn nhau và nhanh chóng ứng dụng vào sản phẩm của mình, cải tiến sản phẩm để phù hợp với sở thích của khách hàng bản địa. Và như vậy, hàng nhái đã trở thành đại diện cho mô hình mới về sáng tạo của các doanh nghiệp cấp tiến, chứ không chỉ đơn thuần là hàng giả.
Nguồn từ Tamnhin.net
Theo thuonghieugroup.com
Cập nhật: 04/01/2011