Nhà đầu cơ trứ danh Carl Icahn luôn kiên định chiến lược đầu cơ riêng, không vì thất bại mà nản, không bởi thành công mà thêm tham. Ông được giới đầu cơ bái phục, nhưng là nỗi kinh hoàng đối với giới kinh doanh. Carl Icahn là hiện thân cho tính không khoan nhượng đến tàn bạo trong cạnh tranh, cho sự tôn thờ và sùng bái việc kiếm tiền bằng mọi giá. Không phải bách chiến bách thắng, nhưng những trận thắng của người này đều oanh liệt.
Đường ta ta cứ đi
Với tổng tài sản riêng gần 9 tỷ USD theo dự tính của tạp chí Forbes, Icahn được coi là một trong những nhà đầu cơ thành đạt nhất thế giới. Nhưng cho dù năm nay đã 74 tuổi, nhà đầu cơ này vẫn chưa thôi ham muốn gây sóng gió trên thị trường chứng khoán. Khi âm thầm, lúc công khai, Icahn vẫn theo đuổi những phi vụ đầu cơ lớn. Và điều đặc biệt là suốt bao nhiêu năm trời ấy, phương cách đầu cơ của Icahn không hề thay đổi, chiến lược đầu cơ gần như vẫn nguyên vẹn như được sử dụng lần đầu tiên, triết lý kiếm tiền vẫn không hề khác trước. “Tôi kiếm tiền và việc đó chẳng có gì sai cả. Kiếm tiền làm cho tôi thích thú nhất” – câu nói này được coi là câu cửa miệng của Carl Icahn. Nó phản ánh đam mê đặc biệt này của Icahn. Kiếm tiền do sở thích chứ không phải để thể hiện vì Icahn vốn không thích ồn ào và ăn to nói lớn trước công chúng, không tìm kiếm sự để ý xăm soi của dư luận và tự đánh bóng mạ kền danh tiếng cho mình. “Ta đi đường ta, ai nói gì cũng mặc” được cư dân của thế giới đầu cơ suy tôn thành “Phong cách Icahn”.
Con đường đó và phong cách ấy đã được Carl Icahn lựa chọn từ khi bước vào thế giới đầu cơ chứng khoán năm 1961. Carl Icahn sinh năm 1936 ở New York, lúc đầu theo học ngành y, nhưng rồi bỏ dở để chuyển sang học triết học. Năm 1961 Icahn làm việc ở Phố Wall, không chức không quyền và với mức lương bèo bọt. Năm 1968 Icahn thành lập công ty riêng lấy tên là Icahn & Co, chuyên kinh doanh chứng khoán, nhưng thực chất là đầu cơ vào những loại chứng khoán và giao dịch kỳ hạn đầy rủi ro. Bẩy năm làm công ăn lương đủ để Icahn nhận thức được rằng không tự lập thì không thể giàu có nhanh chóng, không dám chấp nhận rủi ro mạo hiểm thì lại càng không thể giàu có nhanh chóng hơn. Thật ra thì nhận thức đó của Icahn đâu có gì mới lạ. Cái đặc biệt ở nhà đầu cơ này chỉ là đầu cơ như thế nào thôi.
Cả nền tảng tri thức để Icahn đầu cơ cũng không phải là sản phẩm do Icahn phát minh ra. Đầu tư giá trị vốn là một trong những bí kíp đầu cơ khá thịnh hành và đã được không ít nhà đầu cơ vận dụng thành công như Benjamin Graham hay Warren Buffet. Carl Icahn cũng nhằm vào những công ty mà giá trị của nó không được thị trường đánh giá chuẩn xác, giá trị thực của chúng bị đánh giá thấp hơn nhiều so với trị giá cổ phiếu của chúng, lĩnh vực hoạt động của những công ty này hiện chưa hợp thời, nhưng lại rất có triển vọng trong tương lai. Đó chính là những con mồi mà Icahn săn lùng. Cái giỏi của nhà đầu cơ là nhận dạng được chúng trong muôn vàn công ty và tập đoàn trôi nổi trên thị trường, là nhận biết lĩnh vực kinh doanh nào sẽ tăng trưởng mạnh mẽ trong tương lai. Icahn trở thành thợ săn thú trong rừng, nhưng không phải thấy gì săn nấy mà chỉ chuyên nhằm vào những con thú đang trong tình trạng sức khỏe nhất định. Thưở ban đầu cách đi săn này đã giúp Icahn tuy không săn được nhiều nhưng luôn săn được thú.
Trong quá trình săn lùng những công ty như vậy Icahn đặc biệt quan tâm đến cung cách quản lý và điều hành của doanh nghiệp đó. Icahn cho rằng, điểm yếu nhất của các doanh nghiệp trong tầm ngắm ấy chưa hẳn là việc thị giá cổ phiếu bị đánh thấp trên thị trường mà chính ở phương diện quản lý và điều hành. Nếu thay đổi nhân sự và cung cách quản lý, điều hành thì cũng có thể chi phối được xu hướng diễn biến của giá cổ phiếu trên thị trường. Điều này có nghĩa là, muốn đầu cơ vào xu hướng nào thì phải tìm ra cách thức thích hợp để làm thay đổi chính doanh nghiệp đó sao cho giá cổ phiếu biến động theo xu hướng đó. Carl Icahn gọi đó là “đầu cơ kép”.
Sát thủ máu lạnh
Cách thức đầu cơ của Icahn trên thực tế rất đơn giản và không hề bị thay đổi: Đầu tiên là xác định ra con mồi. Tiếp theo là tìm cách mua được cổ phần của con mồi đó nhiều nhất có thể nhưng cũng chỉ cần từ 10 - 15% bởi nhiều hơn sẽ dễ bị để ý đến và phải bỏ ra nhiều tiền hơn. Sau đó là gây áp lực với ban lãnh đạo công ty để buộc họ phải từ chức hoặc thay đổi chiến lược kinh doanh, hay ít nhất thì cũng phải chia cổ tức nhiều hơn. Mọi sự thay đổi trong công ty, từ nhân sự đến chiến lược, từ tuyên bố phá sản đến hợp nhất với công ty khác, từ bán đi bớt một phần đến bán đi tất cả, từ tăng cổ tức đến tái đầu tư…. đều tác động tới giá cổ phiếu của công ty trên thị trường và đó là cơ hội để Icahn đầu cơ và trong mọi trường hợp Icahn đều có lợi. Cuộc tấn công của Icahn vào hãng hàng không TWA và tập đoàn Motorola (của Mỹ) là hai ví dụ điển hình nhất khiến thế giới đầu cơ ngưỡng mộ nhất cũng như giới doanh nhân phải kinh hoàng nhất.
Bất chấp thủ đoạn và không bao giờ để tình cảm lấn át lý trí luôn là những nguyên tắc bất di bất dịch trong hoạt động đầu cơ của Icahn. Đập bỏ công ty này hay sa thải tất cả nhân công trong công ty, bất kể phía sau đó là bề dày của thương hiệu nổi tiếng hay số phận của hàng chục ngàn con người, đều không làm Icahn bận tâm. Đối với Icahn, để kiếm được tiền thì trả giá nào cũng đáng và để có được “sự thích thú nhất” thì chẳng nên bận tâm gì đến số phận của kẻ khác. Cũng chính vì thế, một khi Icahn để mắt đến công ty nào thì công ty ấy không thể tránh khỏi bị tổn hại.
Danh sách những tập đoàn bị Icahn biến thành con mồi không hề ngắn và đều danh giá trên thương trường: RJR Nabisco, TWA, Texaco, Philips Petroleum, Western Union, Revlon, Imclone, Yahoo, Motorola, Microsoft, BEA Systems, Amylin Pharmaceuticals, Enzon, Time Warner… Jerry Young, người sáng lập ra tập đoàn Yahoo đã bị Icahn đánh bật ra khỏi vị trí CEO ở Yahoo. Ed Zander, CEO của Motorola, vốn đã giúp hãng này thành đạt đến như vậy mà cũng bị Icahn tấn công và buộc phải ra đi.
Ban đầu chỉ nhằm vào những công ty mà giá cổ phiếu trên thị trường thấp hơn giá trị thực sự của nó, sau đó, Icahn đã chuyển hướng sang những tập đoàn lớn với thương hiệu lừng danh, khai thác triệt để những yếu kém trong quản lý và điều hành của chúng để đầu cơ và thậm chí làm cho chúng bị công chúng nhìn nhận là yếu kém trong quản lý và điều hành. Những điều đó đều tạo nên cơ hội đầu cơ. Mức độ quyết liệt ấy chỉ thấy có ở Icahn. Thực ra Icahn không phải là nhà đầu cơ đầu tiên và duy nhất chọn mục tiêu trong những ngành công nghiệp hay lĩnh vực kinh doanh của tương lai như công nghệ sinh học. Nhưng trong khi thế giới đầu cơ vinh danh Icahn là nhà đầu cơ trứ danh, thì thế giới bên ngoài lại gọi ông là thợ săn và sát thủ. Icahn không biểu lộ phản ứng gì và người ngoài cho rằng sự im lặng ấy hàm chứa sự thích thú cũng như mãn nguyện của Icahn.
Theo DDDN
Cập nhật: 20/12/2010