Ngày 1/1/2011, Luật Trọng tài Thương mại Việt Nam có hiệu lực và được xem là phương pháp giải quyết tranh chấp hiệu quả giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, thời gian, đồng thời giảm quá tải các vụ kiện tụng cho tòa án. Trọng tài thương mại, phương thức giải quyết tranh chấp khá phổ biến trên thế giới, nhất là tại những nước có nền kinh tế thị trường bởi tính ưu việt của nó. Việt Nam đã và đang hội nhập vào nền kinh tế thế giới, song mỗi khi xảy ra tranh chấp, doanh nghiệp vẫn mang kiện nhau ra tòa án thay vì lựa chọn xử lý bằng hình thức trọng tài.
Luật Trọng tài Thương mại đã được Quốc hội thông qua ngày 17/6/2010 sẽ khắc phục những hạn chế của Pháp lệnh Trọng tài Thương mại năm 2003, đáp ứng nhu cầu thực tiễn Việt Nam và hội nhập với pháp luật Trọng tài trong khu vực và thế giới. Từ ngày 1/1/2011- khi Luật có hiệu lực, hoạt động của trọng tài thương mại tại Việt Nam sẽ bước sang một giai đoạn phát triển mới. Theo Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Phó chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam bên cạnh Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Luật Trọng tài thương mại của Việt Nam tương thích với Luật Trọng tài Thương mại quốc tế đặc biệt là tương thích với luật mẫu của Ủy ban Liên hợp quốc về Luật thương mại quốc tế (UNCITRAL). Để giúp bạn đọc rõ hơn về vấn đề trên, phóng viên Báo Công thương đã có cuộc trao đổi ngắn với Luật sư Trần Hữu Huỳnh:
- Pháp lệnh Trọng tài Thương mại của Việt Nam có hiệu lực năm 2003. Từ đó đến nay, các trung tâm trọng tài sử dụng Pháp lệnh này như một công cụ trong phân xử các tranh chấp thương mại. Ông nhận định thế nào về quá trình này?
- Thực tiễn xét xử của trung tâm trọng tài chưa nhiều. Cả nước có 6 trung tâm trọng tài, một năm chỉ giải quyết được khoảng 60 vụ, trong khi số vụ do tòa án xử lý nhiều hơn. Gần đây, các thương nhân cũng đưa điều khoản trọng tài vào hợp đồng nhiều hơn, đó là dấu hiệu đáng mừng. Tại Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam, số vụ được xử lý so với 3, 4 năm trước đã tăng gấp đôi lên từ 50 đến 60 vụ, trong đó nhiều vụ có yếu tố nước ngoài, (doanh nhân các nước tranh chấp tại thị trường Việt Nam) trị giá các vụ kiện tương đối lớn. Có những vụ tranh chấp trị giá lên đến vài chục triệu USD. Tính chất của các vụ tranh chấp khá đa dạng, không đơn thuần là vấn đề về mua bán hàng hóa, thậm chí có những vụ tranh chấp công nghệ, thành lập liên doanh…
- Điểm nào trong Luật Trọng tài Thương mại có thể khuyến khích doanh nghiệp sử dụng hình thức giải quyết tranh chấp này?
- Pháp lệnh trọng tài thương mại đặt dấu ấn đầu tiên trong hệ thống văn bản pháp lý về lĩnh vực tranh chấp thương mại này, nhưng cũng có một số hạn chế. Quốc hội đã có những nghiên cứu rất cẩn thận để khắc phục những hạn chế này bằng cách đưa vào Luật Trọng tài Thương mại những điểm rất mới. Thứ nhất, tính an toàn với thỏa thuận trọng tài của Luật cao hơn Pháp lệnh trọng tài. Tính vô hiệu của thỏa thuận trọng tài cũng được hạn chế bớt để gần gũi hơn với thực tiễn trọng tài thương mại. Thứ hai, hội đồng trọng tài cũng được thêm một số quyền, chẳng hạn như quyền được áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trực tiếp. Thứ ba, hội đồng trọng tài có thể triệu tập các nhân chứng để hỗ trợ cho trọng tài. Ngoài ra, điểm khiến phán quyết trọng tài trở nên hấp dẫn hơn, đó là căn cứ để hủy phán quyết trọng tài rõ ràng minh bạch hơn.
Luật sư Trần Hữu Huỳnh
Luật cũng mở rộng phạm vi thẩm quyền của trọng tài (như được thu thập chứng cứ, triệu tập nhân chứng) và giảm nguy cơ phán quyết của trọng tài bị tòa án tuyên hủy. Trước đây, không ít bên thua kiện không muốn thi hành phán quyết, trọng tài có thể yêu cầu tòa án hủy nhưng do một số nhược điểm nên căn cứ hủy có thể bị lạm dụng. Theo Luật, tính minh bạch của căn cứ hủy phán quyết trọng tài được nâng lên mức cao hơn.
Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam bên cạnh Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VIAC) khuyến cáo các doanh nghiệp đưa điều khoản trọng tài mẫu sau đây của VIAC vào các hợp đồng thương mại: “Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam bên cạnh Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam theo Quy tắc tố tụng trọng tài của trung tâm này”.
Ngoài ra, các bên có thể bổ sung các điều sau vào hợp đồng: Số lượng trọng tài viên là (1 hoặc 3)…; Địa điểm tiến hành trọng tài tại…
Đối với vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài, các bên có thể bổ sung: Luật áp dụng cho hợp đồng này là luật của…; Ngôn ngữ dùng trong tố tụng trọng tài là …
- Theo như ông nói, đây là bước tiến rất lớn trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý về tranh chấp thương mại, nhưng Luật này sẽ tác động như thế nào tới hoạt động thương mại của doanh nghiệp trong thời gian tới?
- Luật có hiệu lực, sẽ khắc phục được những bất cập của Pháp lệnh, theo những điểm mới như phân tích ở trên, doanh nghiệp tin tưởng và yên tâm hơn khi chọn trọng tài thay vì kiện ra tòa. Tôi hy vọng, cùng với các biện pháp khác, Luật Trọng tài Thương mại sẽ giúp doanh nghiệp giải quyết tranh chấp nhanh hơn, bí mật hơn đồng thời khai thác triệt để ưu thế của trọng tài.
- Xin cảm ơn ông!
Nguồn từ Công Thương
Theo thuonghieugroup.com
Cập nhật: 28/12/2010