Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, hiện tại đang có rất nhiều rào cản tự nhiên làm ảnh hưởng đến quá trình cạnh tranh giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Đây là nhận định được đưa ra tại Hội thảo công bố “Báo cáo đánh giá cạnh tranh trong 10 lĩnh vực của nền kinh tế” do Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) tổ chức ngày 14/10. 10 lĩnh vực của nền kinh tế bao gồm 5 lĩnh vực dịch vụ và 5 lĩnh vực sản xuất, cụ thể là: sữa, thép, xi măng, thức ăn chăn nuôi, phân bón, ngân hàng, bảo hiểm, phân phối xăng dầu, viễn thông và hàng không.
Mục đích của báo cáo nhằm đánh giá cạnh tranh trong 10 lĩnh vực dưới góc độ tác động của chính sách và pháp luật cạnh tranh và các tiêu chí được các tổ chức quốc tế sử dụng đánh giá cạnh tranh ở các nước phát triển (DFID, OECD, ICN). Theo cách tiếp cận này, Báo cáo xem xét và đánh giá quy mô của thị trường, rào cản gia nhập và rút lui khỏi thị trường, cấu trúc thị trường và thực trạng hoạt động cạnh tranh trên thị trường, qua đó nhận diện các hành vi phản cạnh tranh đã, đang và có khả năng xuất hiện trên thị trường liên quan trong từng lĩnh vực được đánh giá.
Ông Lê Minh Hà - chuyên gia tư vấn của Cục Quản lý cạnh trạnh cho biết, liên quan tới quy mô thị trường và tốc độ tăng trưởng của thị trường, 5 ngành trong lĩnh vực sản xuất tương đối lớn, sản xuất của từng ngành khá lớn so với các ngành khác như ngành thép xây dựng.
Báo cáo này do Nhóm chuyên gia tư vấn thực hiện dưới sự hướng dẫn và tổng hợp của Cục quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương. Báo cáo được tài trợ của Chương trình hỗ trợ kỹ thuật hậu gia nhập WTO (B-WTO).
Tuy nhiên, theo ông Hà, một số sản phẩm như sữa bột nhập khẩu, thép xây dựng, phân bón vẫn còn những hành vi cạnh tranh không lành mạnh như quảng cáo không đúng với thực tế. Ông Lê Minh Hà khẳng định, các hành vi cạnh tranh không lành mạnh đều tập trung chủ yếu trong lĩnh vực dịch vụ, nhưng chủ yếu vẫn là các hành vi lợi dụng quảng cáo, khuyến mại để giành thị trường và hạ uy tín của đối thủ.
Việc công bố đánh giá cạnh tranh lần này theo các chuyên gia không chỉ khẳng định vai trò của luật cạnh tranh trong việc phán xét sự công bằng mà còn tạo ra một môi trường để định hướng và uốn nắn giúp các cơ quan và doanh nghiệp đi đúng hướng hơn trong việc tham gia vào thị trường.
Tiến sỹ Đinh Thị Mỹ Loan - Nguyên cục trưởng cục Quản lý cạnh tranh, Tổng thư ký Hiệp hội bán lẻ Việt Nam cho rằng, việc lựa chọn 10 lĩnh vực kinh tế này để đánh giá đã đáp ứng được 2 yêu cầu cơ bản là sự biến động về giá ảnh hưởng đến nền kinh tế và thứ hai là sự phản ứng và quan tâm của người tiêu dùng trong các lĩnh vực đó. Song theo bà Loan, nội dung trong bản đánh giá còn "hiền hòa, tròn trĩnh và chưa thấy hết được những bức xúc của người tiêu dùng".
Bà Loan đề nghị nên có thêm những đánh giá về hệ thống phân phối – mắt xích nối giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng. Kết quả điều tra, khảo sát thực trạng cạnh tranh, những tồn tại trong kênh phân phối sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách, biện pháp nhằm hạn chế tình trạng giá cả bị đội lên quá cao do khâu trung gian với hầu hết các hàng hóa, sản phẩm thời gian qua.
Theo Tiến sỹ Lê Đăng Doanh, bên cạnh pháp lệnh giá để bình ổn thị trường thì cần phải có luật cạnh tranh và hướng tới người tiêu dùng. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc phân phối bán lẻ, vì nếu sản phẩm tốt, dịch vụ tốt nhưng phân phối bán lẻ không tốt sẽ triệt tiêu thị trường. "Điều đó đòi hỏi phải nâng cao hơn nữa vai trò của cơ quan Quản lý cạnh tranh cũng như nhận thức của doanh nghiệp về luật cạnh tranh" - Tiến sỹ Lê Đăng Doanh nói.
Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh nêu ý kiến, thông qua kết quả khảo sát, cục Quản lý cạnh tranh cần sớm đề xuất chính sách nhằm góp phần tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp.
Cũng theo ông Doanh, cơ quan xây dựng báo cáo có thể xem xét, bổ sung lĩnh vực sản xuất, kinh doanh ôtô hay xuất khẩu gạo vào đối tượng nghiên cứu. Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu, khảo sát, cần lưu ý đặc thù của nền kinh tế Việt Nam hiện nay là doanh nghiệp nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo và nắm giữ những lợi thế khi tiếp cận đất đai, vốn tín dụng, về cơ sở hạ tầng, hệ thống phân phối mà điển hình là các doanh nghiệp hàng không, xăng dầu. Đây là những rào cản tự nhiên lớn đối với các doanh nghiệp tư nhân trong quá trình tham gia những lĩnh vực này. Hệ thống chính sách cũng có nhiều ưu ái cho khối doanh nghiệp nhà nước, khiến cho khối doanh nghiệp tư nhân càng khó cạnh tranh.
Đồng quan điểm, tiến sĩ Nguyễn Đình Thiên - Viện trưởng viện kinh tế VN cho rằng hiện tại đang có hai tuyến làm cho môi trường cạnh tranh Việt Nam không lành mạnh là do có sự phân biệt đối xử giữa khu vực tư nhân và nhà nước.
Sự phân biệt đối xử đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay khá rõ nhất là trong bối cảnh các doanh nghiệp này khi khởi nghiệp đều rất thiếu kinh nghiệm vì vậy cần phải có sự nâng đỡ về chính sách tạo điều kiện cho sự phát triển công bằng vì lợi ích của quốc gia. Vì vậy, báo cáo cần nêu rõ đặc thù doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Ngoài ra, theo ông Thiên môi trường cạnh tranh Việt Nam còn phụ thuộc rất nhiều vào chính sách và năng lực thực thi chính sách tuy nhiên Báo cáo năng lực cạnh tranh chưa chỉ rõ điều này.
Ông Vũ Bá Phú – Phó Cục trưởng Cục quản lý cạnh tranh nhấn mạnh: “Báo cáo này là một trong những nỗ lực của Cục quản lý cạnh tranh nằm góp phần tạo lập và duy trì môi trường cạnh tranh công bằng và lành mạnh cho mọi thành phần kinh tế hoạt động tại trường Việt Nam và việc công bố báo cáo này cũng sẽ góp phần nâng cao nhận thức về chính sách và pháp luật cạnh tranh cũng như xây dựng Việt Nam hoá cạnh tranh cho công đồng doanh nghiệp và các nhóm đối tượng khác có liên quan”.
Trên cơ sở những ý kiến đóng góp, Cục Quản lý cạnh tranh sẽ nghiên cứu, điều chỉnh, bổ sung phương pháp, đối tượng điều tra, khảo sát nhằm cung cấp thông tin hiệu quả, thiết thực cho cơ quan quản lý cũng như doanh nghiệp.
Nguồn từ DDDN
Theo thuonghieugroup.com
Cập nhật: 15/10/2010