Bên lề Hội nghị Thượng đỉnh kinh doanh cấp cao ASEAN - EU lần thứ nhất diễn ra tại Indonesia từ ngày 5-6/5/2011, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc phỏng vấn ông Đỗ Bá Thọ - Tham tán Thương mại Việt Nam tại Indonesia - về những tiềm năng của đất nước này và khả năng thâm nhập thị trường của các doanh nghiệp Việt Nam. Ông có thể cho biết những nét chung nhất về thị trường Indonesia?
- Việt Nam và Indonesia là 2 thị trường tương đồng. Các mặt hàng xuất nhập khẩu tương đối giống nhau. Nếu như thế mạnh của nước bạn là các mặt hàng nông sản xuất đi các nước trên thế giới thì Việt Nam cũng vậy. Tuy nhiên, Indonesia vẫn nhập rất nhiều các mặt hàng nông sản của Việt Nam. Từ năm 2009 đến nay, phía bạn có nhu cầu nhập khẩu nhiều gạo của Việt Nam. Bên cạnh đó là hạt điều, ớt đỏ, đậu nành.
Thương mại 2 chiều tăng nhanh. Năm 2009 là 3 tỉ USD, năm 2010 đã tăng lên 3,3 tỉ USD, trong đó kim ngạch xuất khẩu là 1,4 tỉ USD; nhập khẩu là 1,9 tỉ USD. Cán cân thương mại đã cân bằng rất nhiều. Trước đây, ta nhập siêu vào bạn rất lớn thì năm 2010, nhập siêu đã giảm hơn 40%. Những năm gần đây, phía bạn cũng tăng nhu cầu nhập khẩu các mặt hàng về máy móc, linh kiện điện tử, dệt may, da giày, gốm sứ, sắt thép.
Indonesia là nước giàu tài nguyên. Các doanh nghiệp Việt Nam cũng nên khai thác thị trường này bằng cách nhập các nguyên vật liệu như bông vải sợi cho sản xuất dệt may, các loại dầu mỡ (đặc biệt Indonesia đang dẫn đầu thế giới về dầu cọ). Nguồn nguyên liệu khoáng sản cũng rất lớn. Hầu hết các mỏ khoáng sản của Indo đều tập trung ở khu vực đảo Sumatra. Đã có nhiều đoàn doanh nghiệp của Việt Nam sang đây tìm hiểu và đặt vấn đề khai thác, đặc biệt là khai thác than, măng-gan, thiếc, chì. Nguồn tài nguyên khí gas hiện nay trong nước chúng ta cũng rất cần và phía bạn trữ lượng khá dồi dào. Thêm nữa có thể hợp tác trong lĩnh vực đánh bắt, chế biến các loại thủy hải sán. Năng lực, khả năng về kỹ thuật đánh bắt, chúng ta khá hơn bạn; nhưng nguồn tài nguyên thì phía bạn lại còn rất dồi dào. Phía bạn cũng đang muốn hợp tác để các doanh nghiệp Việt Nam có thể khai thác nguồn lợi này một cách hợp pháp trên lãnh thổ Indonesia, nhằm xuất khẩu sang nước thứ ba hoặc phục vụ cho nhu cầu nội địa.
Tham tán Thương mại Việt Nam tại Indonesia - Đỗ Bá Thọ
Tuy vậy, mặt hàng chính phía bạn có nhu cầu vẫn là nông sản (chiếm đến 50%). Về yêu cầu chất lượng cũng không quá khe khắt. Các vấn đề rào cản thương mại đã được tháo gỡ rất nhiều. Hiện nay đã thành lập Ủy ban Hỗn hợp giữa 2 quốc gia nên vấn đề thông thương được cải thiện tốt.
Vậy đã có doanh nghiệp Việt Nam nào thâm nhập tốt thị trường Indonesia?
- Về lĩnh vực khai thác khoáng sản có Công ty than Đông Bắc (Bộ Quốc phòng) hay Tập đoàn Nam Việt. Chế biến thực phẩm có Công ty Tân Nhất Hương (TP. Hồ Chí Minh). Xuất khẩu tinh bột sắn có Focosev (Thừa Thiên – Huế).
Vai trò của thương vụ trong công tác xúc tiến thương mại như thế nào?
- Thời gian qua, thương vụ cũng đã triển khai được một số công việc trong lĩnh vực xúc tiến thương mại. Riêng về các cuộc hội chợ triển lãm được tổ chức tại nước bạn, chúng tôi đã nắm thông tin khá tốt, đưa ra thông báo tương đối sát về cách thức tham gia cho các doanh nghiệp trong nước thông qua Cổng thông tin của Bộ Công Thương và các kênh báo chí. Ngược lại, các cuộc hội chợ triển lãm được tổ chức ở Việt Nam cũng được thương vụ quan tâm, thông báo với các doanh nghiệp Indonesia để họ hưởng ứng. Tôi chỉ lưu ý, sau khi có thông tin, bắt đầu triển khai công việc cụ thể, doanh nghiệp Việt Nam nên phối hợp với thương vụ để nắm rõ các nguyên tắc kinh doanh hoặc đạo luật của họ. Thậm chí, thương vụ sẵn sàng làm cầu nối để các doanh nghiệp bạn sang khảo sát thị trường Việt Nam.
Mong muốn của chúng tôi là các doanh nghiệp Việt Nam hãy tham gia các hội chợ triển lãm tại Indonesia nhiều hơn nữa để từ đó nắm được các cơ hội giao thương. Hiện nay, tiềm năng hợp tác giữa hai bên là rất lớn, nhưng thực tế lại chưa được như mong muốn. Vấn đề này cũng do một số nguyên nhân:
Thứ nhất, văn hóa kinh doanh giữa hai nước có sự khác nhau. Ví dụ như ở lĩnh vực thực phẩm, các doanh nghiệp Việt Nam muốn xuất khẩu hàng hóa cũng phải hiểu rõ Indonesia là đất nước Hồi giáo nên thói quen ăn uống, sử dụng thực phẩm đều theo phong tục của người Hồi giáo. Nếu muốn thâm nhập thị trường này cần tìm hiểu rất kỹ, vượt qua được rào cản kinh doanh văn hóa và được cấp Chứng chỉ Halal - mộtloại chứng chỉ xác nhận rằng sản phẩm đó đạt yêu cầu về các thành phần và điều kiện sản xuất đáp ứng yêu cầu của Kinh Qua'ran và Luật Shariah.
Thứ hai, doanh nghiệp Việt Nam muốn tham gia hội chợ ở các nước có điều kiện giao thông thuận tiện hơn để tiết kiệm chi phí. Việt Nam chưa có đường bay trực tiếp tới Indonesia nên các doanh nghiệp đều e ngại. Tuy nhiên gần đây, nhiều doanh nghiệp đã nhìn thấy tiềm năng của thị trường với 240 triệu dân với đặc điểm tự sản xuất-tiêu dùng tới 70%, các tiêu chuẩn về hàng nhập khẩu lại không quá khe khắt nên các chương trình xúc tiến thương mại bắt đầu có sự khởi sắc hơn.
Mới đây, thông qua Cổng thông tin điện tử của Bộ Công Thương, thương vụ Indonesia đã có một số cảnh báo về các doanh nghiệp “ma” tại Indonesia. Thực, hư câu chuyện là sao, thưa ông?
- Trong năm vừa qua và đầu năm nay, thương vụ đã gửi thông tin lưu ý về vấn đề doanh nghiệp “ma”. Theo đó, đề nghị các doanh nghiệp Việt Nam cẩn trọng trong việc ký hợp đồng mua bán với các doanh nghiệp Indonesia. Có mấy điểm cần xem xét cảnh giác như: Họ không thích mở L/c; họ yêu cầu các doanh nghiệp Việt Nam ứng trước 30% - 40% trị giá tiền của cả lô hàng. Thực chất các doanh nghiệp này không đủ năng lực kinh doanh hoặc chỉ là các “bloger”. Một số doanh nghiệp “ma” lợi dụng internet để đưa thông tin rất hoành tráng, có khi họ sang hẳn Việt Nam để tự quảng cáo theo kiểu: “Công ty chúng tôi đang kỷ niệm 15 năm ngày thành lập nên có đợt giảm giá hàng duy nhất, thanh toán dễ dàng, giao hàng đúng hẹn và thuận lợi vv…”. Họ còn xuất trình những giấy tờ chứng minh họ đã ký hợp đồng với nhiều doanh nghiệp lớn trên thế giới. Có trường hợp, thương vụ hỗ trợ được kịp thời, nhưng có nhiều trường hợp đã mất trắng tiền.
Chúng tôi đề nghị các doanh nghiệp Việt Nam, khi đọc thông tin về doanh nghiệp bạn chỉ nên tham khảo và để biết đích xác, cần phối hợp với thương vụ, cần thiết phải sang tận nơi để xem hàng và kiểm chứng.
Xin cảm ơn ông!
Nguồn từ Công Thương
Theo thuonghieugroup.com
Cập nhật: 10/05/2011