“Trước khi làm kinh doanh, bạn phải tìm hiểu thấu đáo hai điều: Doanh nhân là ai? Kinh doanh là gì? Hai câu hỏi đó tưởng chừng như ngây ngô nhưng nếu không trả lời được hai câu hỏi đó thì không thể trở thành doanh nhân” (Chuyên gia kinh tế, chuyên gia giáo dục Giản Tư Trung) Một doanh nhân thực sự chân chính là một doanh nhân mà khi họ kiếm được tiền thì cả thế giới này sẵn sàng ngả nón tự hào về họ, vì họ đáng được kính trọng. Ảnh: Internet
Kiếm tiền bằng cách phụng sự xã hội
Lịch sử các doanh nghiệp đặc biệt là những thương hiệu hàng đầu thế giới cho thấy, ban đầu những thương hiệu này kinh doanh cũng chỉ vì mục đích “cơm áo gạo tiền”. Sau đó, khi trở thành thương hiệu lớn họ đặt ra mục tiêu khác. Nhìn lại con đường kinh doanh của những tập đoàn toàn cầu thành lập trước những năm 50 thế kỷ trước ta sẽ thấy rõ điều này. Những thương hiệu sau năm 1950 có tư duy khác và tầm nhìn toàn cầu.
Nhiều người cho rằng, kinh doanh là nghề kiếm tiền nhưng kiếm tiền chỉ là công việc chứ không phải nghề nghiệp. Doanh nhân khác trọc phú ở chỗ kiếm được tiền nhưng không hại ai và mang lại cho người khác một giá trị. Từ cách kiếm tiền có thể nhận ra khái niệm kinh doanh.
Vậy kiếm tiền bằng cách nào? Kiếm tiền bằng cách kiếm được 10 đồng người ta ghét, kiếm tiền được 5 đồng được người ta thương. Hai cách kiếm tiền khác nhau. Vấn đề chúng ta chỉ cho họ cách kiếm tiền nào phù hợp với các giá trị xã hội. Có nhiều cách lựa chọn trong cuộc sống. Vậy chúng ta phải sống như thế nào? Làm thế nào mà doanh nhân có thể kiếm được nhiều tiền nhất? Làm sao doanh nghiệp đạt được mục tiêu một cách nhanh nhất?
Lẽ thường khi kinh doanh bao giờ người ta cũng muốn kiếm được tiền nhanh, nhiều và bền, đồng thời được xã hội nể trọng. Kiếm được nhiều tiền mà bị xã hội coi khinh thì thật khó sống và tôi tin rằng cũng không tồn tại lâu dài.
Hơn nữa, phải nhận thức rằng không phải ai đi kiếm tiền cũng đều được coi là “doanh nhân”, mà có khi còn bị gọi là “trọc phú” hay là “con buôn”. Như tôi đã nhấn mạnh, doanh nhân là người làm nghề kinh doanh. Và kinh doanh thực chất là: kiếm tiền bằng cách dùng doanh nghiệp để phụng sự xã hội thông qua các sản phẩm, dịch vụ của mình; là kiếm tiền mà không lừa ai, không hại ai và luôn mang lại cho xã hội những giá trị nào đó. Đó luôn là cách kiếm tiền khôn ngoan nhất.
Henry Ford là danh nhân vĩ đại nhất trong lịch sử người Mỹ mặc dù ông chưa bao giờ là người giàu nhất thế giới. Vào thời điểm đó, nói đến xe hơi là thể hiện đẳng cấp quý tộc. Nhưng Herry Ford nghĩ khác: “Tôi không sản xuất xe hơi, tôi không bán xe hơi mà chỉ giải quyết nhu cầu đi lại cho người dân”. Henry Ford không tính xem mình sẽ có bao nhiêu tiền trong két sắt khi bắt tay dựng nghiệp mà ông canh cánh việc làm sao để mọi người có phương tiện di chuyển nhanh hơn, tốt hơn, tiện dụng hơn với giá rẻ nhất. Điều mà ta nhớ về ông, chính là sự trân trọng những đóng góp của ông cho đời.
Nokia cũng vậy, thông điệp mà Nokia đưa ra là: Conecting people. Liên kết mọi người trên thế giới, đưa thế giới đến gần nhau hơn. Bằng cách đó, Nokia khẳng định là thương hiệu điện thoại số 1, có doanh số bán chạy nhất thế giới.
Bài học Ajinomoto và Vedan còn đó. Khi vào Việt Nam, Ajinomoto đã bỏ ra mấy chục tỷ đầu tư hệ thống xử lý nước thải. Ajinomoto đã đầu tư hệ thống xử lý thải môi trường cao hơn nhiều so với pháp luật môi trường quy định. Trong khi Vedan chỉ chi vài tỷ đồng. Vào thời điểm đó, rõ ràng cách làm của Vedan ít tốn kém và khôn ngoan hơn. Nhưng hiện nay, Vedan mất đi lợi nhuận hàng nghìn tỷ và thương hiệu bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Sở dĩ Ajinomoto làm vậy không phải vì trách nhiệm xã hội và đạo đức kinh doanh mà bởi chính bản thân thương hiệu của mình.
Pace đã có cả một dự án khảo cứu tư tưởng, triết lý kinh doanh của 25 huyền thoại doanh nhân của thế giới và Việt Nam trong suốt 2 năm. 25 trường hợp này gặp nhau ở một điểm chung là họ chọn cho mình sứ mệnh phục vụ cộng đồng, cả đời phấn đấu để xã hội tốt đẹp hơn. Ở họ, việc kiếm tiền là hệ quả, chứ không phải mục đích.
Để trở thành doanh nhân đích thực
Con người trước khi trở thành doanh nhân thì phải là người tử tế. Điều cực kỳ quan trọng. Xã hội trả lợi nhuận cho doanh nhân sau khi doanh nhân đó làm gì cho xã hội. Nói một cách sâu xa hơn: Kiếm tiền không phải mục đích kinh doanh và cũng không phải mục đích của con người. Doanh nhân là người giải quyết những vấn đề cho xã hội.
Người ta hay nhầm lẫn giữa kinh doanh và kiếm tiền, hai việc này hoàn toàn khác nhau. Nhưng mỗi người kiếm tiền một cách khác nhau, doanh nhân kiếm tiền bằng cách đáp ứng nhu cầu nào đó của xã hội, giải quyết vấn đề của xã hội và tiền chỉ là hệ quả chứ không phải mục đích. Mục đích của doanh nhân cũng không phải là kiếm tiền, mà là đáp ứng nhu cầu nào đó, giải quyết vấn đề nào đó cho xã hội, theo đó tiền sẽ tự nhiên đến với họ .
Một doanh nhân thực sự chân chính là một doanh nhân mà khi họ kiếm được tiền thì cả thế giới này sẵn sàng ngả nón tự hào về họ, vì họ đáng được kính trọng. Vì lẽ đó, tiền mãi mãi vẫn là hệ quả của việc kinh doanh.
Một doanh nhân giỏi và doanh nhân dởm khác nhau ở chỗ: Một bên quan tâm tới quyền lực một bên quan tâm tới năng lực. Doanh nhân “dởm” quan tâm tới chức vụ, quyền lực, thể hiện quyền lực. Doanh nhân giỏi không quan tâm chức vụ mà quan tâm công việc quan tâm năng lực cần phải có và biết yêu quý năng lực của mình. Doanh nhân lớn trước hết là doanh nhân giỏi. Nhưng doanh nhân giỏi chưa chắc là doanh nhân lớn. Doanh nhân lớn quan tâm tới năng lực, yêu quý phẩm giá của mình, thậm chí sẵn sàng trả giá.
Ai cũng biết, để làm một doanh nhân thành công không bao giờ là dễ dàng. Vấn đề cốt lõi nằm ở giáo dục. Bất cứ ngành nghề, lĩnh vực nào, muốn thành công, muốn chuyên nghiệp thì đều phải học. Học một cách bài bản và sâu rộng, tự học hay học từ trường lớp đều tốt cả.
Ngoài ra, còn cần rất nhiều đến những tố chất cá nhân và cả môi trường khách quan của xã hội để có thể phát triển vững mạnh. Hiện vẫn còn một khoảng cách khá xa về doanh trí giữa doanh giới Việt Nam với bè bạn thế giới. Do vậy, hiểu biết bản thân, am tường thị trường, có tầm nhìn toàn cầu và có những giá trị của riêng mình để theo đuổi… chính là những thứ quan trọng nhất có thể lấp đầy khoảng trống này.
Hoàn cảnh khó khăn nhất sẽ chính là “lửa” để thử “vàng”. Điều quan trọng là phải có đủ niềm tin và khát vọng với những gì mình đã chọn, có đủ sự trung thành với những giá trị mà mình tin và theo đuổi. Nếu mình phản bội lại những giá trị chuẩn của chính mình thì cuộc đời và sự nghiệp sẽ có rất nhiều rủi ro. Trong kinh doanh, phụng sự xã hội là giá trị lý tưởng giúp doanh nhân có thể đạt được thành công bền vững và đồng thời được xã hội nể trọng.
Theo Tầm Nhìn
Cập nhật: 17/12/2010