Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên quả quyết, “Quốc hội yên tâm”, nhưng ĐB Dương Trung Quốc cảnh tỉnh, “bài học Vinashin có thể soi vào dự án bauxite” và “cân nhắc kỹ có thể dừng dự án bauxite để bàn bạc cho thấu tháo”."Tôi nói để Quốc hội yên tâm”
Theo sự gợi ý của Phó chủ tịch QH Nguyễn Đức Kiên – chủ tọa phiên thảo luận về kinh tế - xã hội sáng 2/11, “liên quan đến vấn đề ô nhiễm môi trường của một số dự án ở địa bàn trọng điểm”, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường Phạm Khôi Nguyên đã “bấm nút” giải trình về vấn đề bauxite ở Tây Nguyên.
Trước tiên, Bộ trưởng khẳng định cả khu khai thác mỏ, khu tuyển quặng, hoạt động của nhà máy lẫn khu chất thải - tức khu bùn đỏ gây lo lắng nhiều nhất - đều theo "các tiêu chuẩn hiện đại của thế giới, với các chỉ tiêu về môi trường nghiêm ngặt nhất của Việt Nam, các yêu cầu cân đong, đo đếm rất cụ thể là cơ sở khoa học".
"Tôi nói như thế để Quốc hội yên tâm", vị tư lệnh ngành tài nguyên môi trường quả quyết. Theo vị Bộ trưởng này, Báo cáo đánh giá tác động môi trường do TKV lập và do Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì tổ chức Hội đồng thẩm định “đã làm rất cụ thể, khoa học và bảo đảm độ an toàn về hệ thống môi trường”.
Hội đồng thẩm định gồm 21 người, nhiều gấp 3 lần hội đồng thẩm định khác, trong đó có 18 nhà khoa học, là các giáo sư, các phó giáo sư và các tiến sĩ, viện trưởng, viện phó, giám đốc trung tâm khoa học, hiệu trưởng, hiệu phó các trường đại học…
Hội đồng khoa học này đã đi nghiên cứu ở 3 nước: Úc - nước có công nghệ khai thác hiện đại nhất thế giới, Brazil - địa hình, đặc tính mỏ giống Việt Nam, và Trung Quốc - nơi có công nghệ chuyển giao cho Việt Nam.
Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên tiếp tục đưa ra những bằng chứng cho thấy đã xem xét kỹ khả năng nước chảy vào hồ bùn đỏ, khả năng đứt gãy hay thẩm thấu… Đó là Viện khí tượng thủy văn đã đo đạc, lường trước biến đổi khí hậu để không để nước tràn vào, Viện vật lý địa cầu xác định độ động đất tối đa đến cấp 5 nhưng thiết kế chịu được động đất cấp 7. Rồi Viện địa chất và khoáng sản đã theo dõi khu vực hồ bùn đỏ này không có đứt gãy. Và nếu thảm họa có xảy ra thì đã có phương án phòng ngừa, đơn vị khai thác là TKV đã dành ra một diện tích khoảng 50 ha để chứa nếu hồ bùn đỏ vỡ.
“Bộ Tài nguyên Môi trường cũng đã cử đoàn giám sát ghi lại nhật ký hằng ngày, qua đó để thấy rằng Bộ giám sát rất kỹ và khi nào đạt yêu cầu mới cho triển khai”, Bộ trưởng một lần nữa trấn an đại biểu.
Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên:
Khai thác bauxite phải đảm bảo mục tiêu kép: khai thác bauxite kết hợp mục tiêu trồng rừng.
Câu chuyện "ván đã đóng thuyền"?
Tuy nhiên, những lý lẽ và dẫn chứng của Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên chưa thật sự làm một số đại biểu QH yên tâm, trong đó có đại biểu Dương Trung Quốc.
Với giọng nói khúc chiết và đầy biểu cảm, nhà sử học này cho rằng, những ý kiến mang tính chất phản biện khoa học và đầy trách nhiệm của những nhân sĩ, trí trức kiến nghị dừng hay xem xét lại dự án bauxite “ngày càng nhiều và có sức nặng thuyết phục”.
Trong khi đó, trả lời của các quan chức có trách nhiệm của Chính phủ lại càng bộc lộ những vấn đề đáng lo ngại hơn về hiệu quả kinh tế, về sự thiếu đồng bộ giữa dự án khai thác và điều kiện hạ tầng để vận chuyển, về sự lựa chọn công nghệ và địa điểm chế biến tối ưu, những rủi ro phụ thuộc vào thị trường nước ngoài… "Bài học về sự đổ vỡ của Vinashin hoàn toàn có thể soi vào dự án bauxite. Nếu chúng ta ứng xử với Vinashin bằng sự buông lỏng quyền giám sát Quốc hội, bỏ ngoài tai những ý kiến đóng góp của nhân dân thì không loại trừ sự lặp lại. Vinashin làm thất thoát tiền bạc và cán bộ, hậu quả của dự án bauxite nếu xảy ra liên quan đến vận mệnh của quốc gia", nhà sử học này cảnh báo.
Với trách nhiệm của một ĐBQH, ông Dương Trung Quốc tự “chất vấn”: “Người dân quan sát thấy dường như cả Quốc hội và Chính phủ đều coi câu chuyện bauxite là "ván đã đóng thuyền"? Không lẽ Chính phủ, tôi dùng chữ "vô cảm" đến mức không hề đả động trong nội dung báo cáo trước Quốc hội và Quốc hội cũng không yêu cầu Chính phủ giải trình trước hết để làm an lòng dân?”
Nhìn vào lịch sử, ĐB Dương Trung Quốc đúc kết và kiến nghị: “Nếu đặt lợi ích của dân tộc lên cao trên hết thì mọi khó khăn khắc nghiệt đều có thể vượt qua… Ví như sau khi cân nhắc kỹ lại một lần nữa có thể dừng lại dự án bauxite để bàn bạc cho thấu đáo.”
Nguồn từ saga
Theo thuonghieugroup.com
Cập nhật 04/11/2010